Kawa to napój otoczony kultem, tradycją i, niestety, mnóstwem nieprawdziwych informacji. Chociaż badania naukowe regularnie obalają stare przekonania, niektóre mity trzymają się mocno. Czas raz na zawsze oddzielić fakty od fikcji, abyś mógł cieszyć się swoją ulubioną filiżanką w pełni świadomie.
1. Ciemno palone ziarna zawierają więcej kofeiny – Mit palenia
MIT! To jedno z najtrwalszych i najbardziej mylących przekonań. Intuicja podpowiada, że im ciemniejsza kawa, tym bardziej musi być "energetyczna" i mocna. Tymczasem proces palenia to nic innego jak obróbka cieplna, która powoduje rozkład związków organicznych, w tym również części kofeiny.
-
Co się dzieje podczas palenia? Im dłużej i w wyższej temperaturze ziarno jest palone, tym więcej kofeiny ulega sublimacji i rozkładowi. Dlatego kawy palone na styl dark roast (włoskie lub francuskie palenie) mają mniej kofeiny niż ziarna light roast (jasne palenie).
-
Dlaczego wydają się mocniejsze? Wrażenie "mocy" ciemnych kaw wynika z ich intensywnego, gorzkiego smaku, który jest efektem karmelizacji cukrów i spalenia delikatniejszych nut aromatycznych. Ta gorycz jest często mylona z wysoką zawartością kofeiny. Jeśli szukasz maksymalnego kopa energetycznego, sięgaj po ziarna jasno palone, choć ich smak będzie bardziej kwaskowy i złożony.
2. Espresso to najmocniejsza kawa na świecie - Pojedynek stężenia i objętości
Ten mit wymaga precyzyjnego zdefiniowania słowa „moc”.
-
Moc jako stężenie: Jeśli weźmiemy pod uwagę ilość kofeiny na 1 mililitr płynu, espresso rzeczywiście wygrywa. Jest to bardzo skoncentrowany napar.
-
Moc jako całkowita dawka: Rzadko jednak pijemy espresso na litry. Standardowa porcja espresso to zaledwie 25–30 ml. Porównajmy to z popularną kawą przelewową (drip, French Press), która zazwyczaj ma 250–350 ml. Mimo że kawa przelewowa ma niższe stężenie, jej duża objętość sprawia, że ostatecznie dostarcza organizmowi wyższą łączną dawkę kofeiny. Przeciętna filiżanka kawy przelewowej może zawierać od 120 do 200 mg kofeiny, podczas gdy pojedyncze espresso to zwykle 60–80 mg.
3. Kawa wypłukuje magnez i prowadzi do odwodnienia - Mit elektrolitów
To jeden z najtrwalszych mitów dotyczących zdrowia. Kofeina faktycznie działa moczopędnie, co oznacza, że pobudza nerki do większej produkcji moczu. Wraz z wodą wydalane są elektrolity, w tym magnez. Jednak kluczowe są tu dwie kwestie:
-
Kawa jako źródło magnezu: Sama kawa zawiera pewne ilości magnezu i potasu.
-
Wpływ na nawodnienie: Badania wykazały, że umiarkowane spożycie kawy (2–4 filiżanki dziennie) nie prowadzi do odwodnienia organizmu. Efekt diuretyczny jest na tyle łagodny, że płyn zawarty w kawie w większości pokrywa straty. Organizm osoby regularnie pijącej kawę szybko adaptuje się do jej działania.
Wniosek: Umiarkowane picie kawy nie stanowi zagrożenia dla gospodarki magnezowej ani nawodnienia. Osoby pijące bardzo duże ilości powinny jednak zadbać o zrównoważoną dietę bogatą w magnez (orzechy, zielone warzywa).
4. Kawa jest szkodliwa dla serca - Rewolucja w kardiologii
Przez dziesięciolecia lekarze zalecali pacjentom z nadciśnieniem i problemami sercowymi unikanie kawy. Nowoczesna kardiologia zmieniła to podejście.
-
Kofeina a ciśnienie: Kofeina faktycznie może powodować chwilowy wzrost ciśnienia krwi, szczególnie u osób, które piją kawę rzadko. Jednak regularne picie prowadzi do adaptacji, a efekt ten słabnie.
-
Korzyści zdrowotne: Liczne, zakrojone na szeroką skalę badania wykazały, że umiarkowane spożycie kawy (2-3 filiżanki dziennie) jest powiązane z:
-
Niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.
-
Niższym ryzykiem udaru mózgu.
-
Ogólną redukcją ryzyka śmiertelności z różnych przyczyn.
-
Ważne: Powyższe dotyczy czarnej kawy. Dodatek dużych ilości cukru, bitej śmietany i słodkich syropów niweluje prozdrowotne działanie kawy.
5. Najlepiej pić kawę zaraz po przebudzeniu - Cykl kortyzolu
Wiele osób sięga po kawę natychmiast po wstaniu, aby "zresetować" system. Choć kofeina zadziała, nie jest to optymalny moment z punktu widzenia fizjologii.
-
Rola kortyzolu: Kortyzol to naturalny hormon, którego poziom wzrasta rano, osiągając szczyt krótko po przebudzeniu. Jego zadaniem jest naturalne wybudzenie organizmu i zwiększenie czujności.
-
Interferencja: Dostarczanie kofeiny w szczytowym momencie produkcji kortyzolu może prowadzić do dwóch niekorzystnych zjawisk:
-
Zwiększenie tolerancji: Organizm zaczyna polegać na kofeinie, ignorując naturalny sygnał kortyzolu, co prowadzi do szybszego budowania tolerancji na kofeinę.
-
Nadmierne pobudzenie: U niektórych osób może wystąpić nieprzyjemne uczucie nadmiernego pobudzenia, lęku lub nerwowości.
-
Optymalne okno: Najlepiej jest poczekać 60–90 minut po przebudzeniu, aż poziom kortyzolu zacznie naturalnie spadać. Wówczas kofeina zadziała synergicznie, zapewniając stabilniejszy i dłuższy przypływ energii bez gwałtownego spadku.