Masz czasem wrażenie, że kawa z marketu pachnie obiecująco, a po zaparzeniu wychodzi płasko, gorzko albo po prostu - nijako? Nic dziwnego! Właśnie wtedy najczęściej zaczynamy oglądać się za jakąś alternatywą. Aktywnie - szukając w Google odpowiedzi na zapytania typu „kawa speciality co to” albo „czym się różni kawa speciality od zwykłej”. Tylko czy tak łatwo znaleźć na nie odpowiedź?
Pytania są proste, ale nie szukamy przecież suchych definicji. Pragniemy odpowiedzi, czy warto zapłacić więcej za konkretną paczkę ziaren. I czy istnieje w ogóle coś takiego jak najlepsza kawa ziarnista na świecie? Otóż tak - ale nie w sensie jednej, uniwersalnej paczki dla wszystkich. Najlepsza kawa to taka, która jest świetnej jakości, ma przejrzyste pochodzenie, została dobrze wypalona i daje Ci realną przyjemność w filiżance. W praktyce bardzo często będzie to właśnie kawa speciality.
Kawa speciality - co to właściwie oznacza?
Co to znaczy kawa speciality? To kawa, przy której liczy się każdy etap drogi od plantacji do filiżanki. To pewność, że ktoś pilnuje jakości na każdym kroku: uprawy, obróbki, transportu i palenia. Specialty Coffee Association podkreśla, że specialty to kawa albo doświadczenie kawowe rozpoznawalne dzięki wyróżniającym atrybutom. Dobrze, ale co ja będę z tego mieć?
W praktyce dla entuzjastycznego konsumenta kawy oznacza to kilka bardzo konkretnych korzyści:
-
w naparze dostajesz więcej smaku i aromatu,
-
czyli kawa ma mniejszą szansę być nudna, albo pełna defektów (sic!),
-
łatwiej sprawdzić, skąd pochodzi i przez czuję ręce przeszła (plantator, importer, roaster),
-
częściej kupujesz transparentny produkt (obróbka, pochodzenie i jakość bez ukrywania zaniedbań).
Często to, czym jest kawa speciality tłumaczy się bardzo technicznie - kawa powyżej 80 punktów, oceniona przez wykwalifikowanych Q Graderów. Takie szkolenie ma bogaty program kryteriów i standardów jakości, tworząc system oparty na profesjonalnej ocenie. To nadal ważny punkt odniesienia, ale warto umieć przetłumaczyć go na język zwykłego odbiorcy. Jeśli kawa trafia do segmentu specialty, to znaczy, że ma być nie tylko poprawna, ale warta celebrowania regionu, z którego pochodzi.
Co to znaczy kawa speciality na co dzień? To moment, w którym kawa przestaje być tylko pobudzeniem, a zaczyna być doświadczeniem. Zamiast jednego, generycznego „smaku kawy”, dostajesz pełen bukiet. Mogą to być nuty:
-
cytrusy
-
czerwone owoce
-
czekolada
-
orzechy
-
karmel
-
kwiaty
-
przyprawy korzenne itp.
To nie są wymysły ani poetyckie opisy na opakowaniu. World Coffee Research stworzyło Sensory Lexicon, czyli kompleksowe narzędzie do rozumienia sensoryki w kawie. SCA zaś od lat korzysta też z koła smaków i aromatów jako branżowego standardu opisu profilu sensorycznego.
Dlatego jeśli ktoś mówi, że w kawie czuje morele, kakao albo jaśmin, to wcale nie znaczy, że coś do niej dodano. To naturalny smak danej odmiany wydobyty za pomocą palenia i parzenia. Dlatego właśnie dla wielu osób najlepsza kawa na świecie to nie najmocniejsza kawa, tylko ta o bardziej złożonym smaku.
Czym się różni kawa speciality od zwykłej?
Zwykła kawa (szczególnie ta produkowana masowo) projektowana jest tak, by smakowała zawsze tak samo, a oprócz tego była tania i łatwa w produkcji na dużą skalę. Często oznacza to blendy o nieopisanym składzie, ciemniejsze palenie pod profil, który ma ukryć niedoskonałości surowca.
Kawa specjalistyczna funkcjonuje inaczej. Zamiast maskować smak, próbuje się go jak najlepiej wydobyć. A najważniejsze różnice wyglądają mniej więcej tak:
|
Kawa specialty |
Kawa marketowa |
|
stawia na jakość i podkreślenie charakteru pochodzenia |
stawia na powtarzalność i intensywność |
|
palona w jasnym lub średnim stopniu, by zachować smaki z originu |
najczęściej palona dość ciemno |
|
jasny zestaw informacji o ziarnie |
brak informacji o szczegółach pochodzenia |
|
wyraźne nuty smakowe, kompleksowość smaku |
często płaska w smaku, z dominującą goryczą |
Czym więc się różni kawa speciality od zwykłej? Nie chodzi tylko o cenę. Specialty to bardziej dopracowany produkt, z którym ktoś obchodził się uważnie na każdym etapie.
Najlepsza kawa na świecie - jak ją rozpoznać w sklepie?
Tu dobra wiadomość - nie musisz być Q Graderem, żeby kupić dobrą kawę :).
Wystarczy, że spojrzysz na kilka rzeczy:
-
data palenia
Im świeższa kawa, tym lepiej. Nie chodzi o palenie wczoraj, ale o to, żeby nie była pozbawiona smaku po wielu miesiącach stania na półce. -
pochodzenie
Jeśli widzisz kraj, region, a czasem nawet farmę, to dobry znak. Transparentność zwykle idzie w parze z większą dbałością o jakość. -
profil smakowy
Nuty takie jak czekolada, orzech, owoce pestkowe czy cytrusy pomogą Ci dobrać kawę do własnych preferencji! -
stopień palenia
Jaśniejsze i średnie palenie częściej lepiej pokazuje charakter ziarna niż bardzo ciemny wypał. -
metoda parzenia
Palarnia w duchu specialty może Ci podpowiedzieć, czy dana kawa lepiej sprawdzi się w espresso, czy w przelewie. Czasem podrzuci też własny przepis na początek przygody z parzeniem!
I bardzo ważna rzecz - specialty nie musi być trudne. Nie musisz od razu kupować całego sprzętu, czy zaczynać od wykładu o ekstrakcji przy śniadaniu :). Metody przelewowe - takie jak dripper czy AeroPress- bardzo dobrze pokazują smak kawy speciality, bo pozwalają wyciągnąć więcej niuansów z ziarna. SCA od lat rozwija standardy dotyczące także jakości kawy parzonej, właśnie po to, żeby dobra kawa w domu była wręcz na wyciągnięcie ręki!
FAQ: często zadawane pytania o kawę specialty
-
Kawa speciality co to znaczy w praktyce?
W praktyce oznacza kawę o wyróżniających cechach jakościowych, większej transparentności i lepszym doświadczeniu sensorycznym. W poprzednim ujęciu formalnym, specialty było też silnie powiązane z oceną ziarna przez profesjonalnych Q Grader powyżej 80 punktów.
-
Czy speciality zawsze oznacza kwaśną kawę?
Nie. To jeden z najczęstszych mitów. Wiele osób próbuje jednej źle zaparzonej albo nie trafiającej w gusta kawy specialty i rozciąga ten osąd na cały segment. To nie wydaje się sprawiedliwe. Tymczasem możesz tu znaleźć zarówno kawy soczyście owocowe, jak i słodkie, czy klasycznie czekoladowo-orzechowe.
Kwasowość w specialty nie oznacza kwaśności, tylko o złożoność całego profilu. W dobrej kawie może przypominać soczystość owocu, podbudowywując słodycz, a nie dawać posmak wody ze skórką po cytrynie.
Jeśli nie lubisz cytrusowych profili, nie oznacza to, że specialty nie jest dla Ciebie. Możesz wybrać kawy bardziej czekoladowe, orzechowe, karmelowe albo z obróbki naturalnej, które często dają więcej słodyczy i pełniejszy profil. Kawa specialty to szerszym wybór dla Twoich potrzeb :).
-
Czym się różni kawa speciality od zwykłej dla początkującej osoby?
Najczęściej kompleksowością smaków, świeżością, ilością informacji o ziarnie i większą szansą, że zaparzona kawa będzie - po prostu - ciekawsza :).
Następnym razem, gdy usłyszysz pytanie „co to znaczy kawa speciality”, możesz odpowiedzieć prostymi słowami. To kawa, przy której ktoś naprawdę zadbał o jakość, a Ty masz szansę tę jakość poczuć. I właśnie dlatego dla wielu osób to jest dziś najlepsza kawa ziarnista na świecie!
Źródła:
[] https://sca.coffee/research/what-is-specialty-coffee
[] https://sca.coffee/
[] https://worldcoffeeresearch.org/resources/sensory-lexicon
[] Koło smaków i aromatów https://atlanticspecialtycoffee.com/wp-content/uploads/SCA_TasterWheel_English_8.5x11.pdf
[] https://sca.coffee/brewing-research